Authentieke Japanse zwaarden zijn ware meesterwerken met oog voor de kleinste details. Alhoewel sommige verkopers je het tegendeel willen laten geloven met een moderne massa katana, zal je na research en onderzoek moeten concluderen dat ze vaak niet in de buurt komen van een authentiek Japans zwaard. Hoewel er dus overeenkomsten bestaan met smederijen die op grote schaal veel katana's smeden (vooral in China) is het in detail onmogelijk om deze katana's met elkaar te vergelijken in opzicht van details, spiritueel, cultureel en kunstoptiek. In het Westen is de interesse in Japanse katana's groter geworden en de vraag om een authentieke Nihonto te kopen is langzaam gestegen. Nadat men de ware schoonheid en perfectie heeft leren zien die men hanteerde en hanteert om een unieke katana te smeden wordt de fascinatie alsmaar groter. Door mijn Budo achtergrond (karate en iaido) is mijn persoonlijke interesse steeds groter geworden en moet ik concluderen dat ik redelijk verslaafd ben geworden in het verzamelen van Nihonto. Ik ben mijn kennis wat betreft Nihonto nog steeds aan het vergroten, dit is een continu proces waarbij je telkens weer nieuwe wetenswaardigheden ontdekt. Het mooie is dan soms dat ik tijdelijk mag genieten van een Nihonto, die ik verder verkoop.
De ziel van de samoerai
De reden dat wij hedendaags nog steeds van deze prachtige kunstwerken mogen genieten is omdat Nihonto in Japan van generatie op generatie werden doorgegeven. De katana werd beschouwd als zijnde de ziel van de Samurai en de connectie tussen de katana en de samoerai was sterk. In principe was het een zaak van leven of dood voor de drager en het is begrijpelijk dat deze met groot respect werd geëerd.
Wapens van de samoerai
De samoerai had ook andere wapens tot zijn beschikking zoals een boog, speer, wakizashi en tanto. De katana kreeg de meest spirituele invulling mede doordat het zijn meest persoonlijke wapen was, een boog werd voor op afstand gebruikt. Tel daarbij op de uitmuntende kwaliteit van de zwaarden en ook was het in een groot deel van de Japanse geschiedenis alleen aan de samoerai toegestaan om een katana te dragen.
Geschiedenis van Nihonto
Ik zal nu op summiere wijze wat tips en basisbegrippen uitleggen die bij het bespreken van een Nihonto vaak worden gebruikt. Hoewel de meesten het er redelijk over eens zijn dat de oorsprong van de katana vanuit China via Korea richting Japan is gekomen, is het smeden alleen in Japan tot grote hoogte in bloei gekomen door verschillende omstandigheden waaronder de grondstoffen, filosofie en maatschappelijke inrichting. De bladen zijn in verschillende perioden gemaakt met hun eigen unieke kenmerken. Een van de belangrijkste aspecten daarvan is waar men de grondstoffen delfde. Er spelen namelijk nog meer aspecten mee zoals bijvoorbeeld de stijl en vorm van de bladen.
Perioden van Japanse zwaarden
Jokoto (pre 987 AD)
Koto (987-1596 AD)
Shinto (1597-1760 AD)
Shinshinto (1760-1876 AD)
Gendaito (~1877-1945 AD)
Shinsakuto (~1946 AD -)
Voor nu beperk ik mij tot Koto, Shinto en Shinshinto perioden omdat het anders te uitgebreid gaat worden.
Tot circa 1600 werd het ijzerzand, waarvan het tamahagane werd geproduceerd, regionaal gewonnen waarvan de katana werden gesmeed. Deze periode noemt men de Koto of oud zwaard. Het hangt ook samen met de vechtstijl die men gebruikte in verschillende perioden. Er werd vaak vanaf een paard gevochten en daarvoor was de tachi geschikt, deze werd met de snede naar beneden gedragen. De uitvinding van de tachi ligt in deze periode. Vanaf circa 1600 begon de Shinto periode. Shinto betekent letterlijk nieuw zwaard. De katana verving namelijk de tachi en de wakizashi werd geïntroduceerd. Het was een periode van relatieve vrede en daardoor werden tussen de verschillende regio's grondstoffen uitgewisseld. Vanaf ongeveer 1800 begon de Shinshinto periode die met de Meiji periode eindigde. Kenmerkend was een nieuwere stijl katana's ten opzichte van de traditionelere Shinto stijl en deze werden onder de Gokaden (de vijf scholen) gesmeed.
Verval en behoud van smeedkunst
In 1876 werd het dragen van wapens in het openbaar verboden. Door het verdwijnen van de samoerai klasse en dit verbod ging het snel bergafwaarts met de zwaardsmeedkunst. De periode waarin een Nihonto werd gesmeed wordt vaak genoemd bij de beoordeling van een Nihonto en geeft vaak verschillende kenmerken weer. Gelukkig waren er een aantal smeden die overleefden en dankzij hen zijn er vandaag de dag nog steeds hoog kwalitatieve smeden.
Smeedproces en polijsting
Bijna net zo belangrijk als het smeden van een blad is de polijsting daarvan wat zeer complexe en verfijnde technieken behelst. Uiteraard zijn alle Nihonto handgesmeed van tamahagane, welke in een tatara uit satetsu (ijzerzand) is gewonnen. De tamahagane wordt handgesmeed, gevouwen en later differentieel gehard. Door deze technieken krijgt het blad telkens een ander oppervlak met verschillende structuren, ook wel jihada genoemd. De gehele structuur en kleur van het blad wordt jitetsu genoemd. De belangrijkste en makkelijk herkenbare jihada zijn masame, itame en mokume.
Hamon en afwerking
Het handgesmede blad wordt met klei volgens geheim recept behandeld en daarna tot hoge temperatuur verhit. Het cruciale punt is yaki-ire waarbij het blad wordt afgekoeld in water. Hierdoor ontstaat een hamon op de snede, wat in grote mate de esthetiek van het blad bepaalt. Na deze fase wordt het blad gepolijst met Japanse stenen waardoor zichtbaar wordt wat de smid heeft bereikt.
Beoordelen van een echte katana
Je beoordeelt een katana het beste bij de juiste lichtval waarbij jihada, jitetsu, hamon en boshi zichtbaar worden. Naarmate je kennis vordert zal je hataraki herkennen, activiteit in de hamon. Een goede polijsting zorgt ervoor dat deze details zichtbaar worden en fungeert als een loep in het staal. De nakago met eventuele mei is een belangrijke indicator voor ouderdom en herkomst. Chemisch aangebrachte roest kan duiden op een vals stuk.
Daisho en gebruik
De katana werd vaak samen gedragen met een wakizashi, samen genoemd een daisho. De samoerai Miyamoto Musashi maakte gebruik van een twee zwaarden techniek genaamd nito ichi en verloor nooit een duel.
Omdat niet iedereen zich een echte Japanse katana kan veroorloven heb ik tevens een aanbod in katana's van Hanwei welke op meer grootschalige productiewijze worden gesmeed.
Hieronder een Wakizashi uit de Edo periode
